601-147-917
·
ul. Krobska 49 64-125 Poniec
·
Pn, Śr, Pt 08:00-18:00 | Wt , Czw 12:00-20:00 | Sb 09:00-13:00

LEWOSTRONNE PRZEMIESZCZENIE TRAWIEŃCA LPT LEFT DISLOCATIO ABOMASI LDA

Bydło, jak i inne przeżuwacze posiada żołądek wielokomorowy, w skład którego wchodzą: żwacz czepiec księgi i trawieniec. Ten ostatni jest żołądkiem gruczołowym uznawanym za żołądek właściwy. U dorosłych zwierząt przeżuwających stanowią kolejno żwacz 80%, czepiec 5%, księgi 7% i trawieniec 8%.  W okresie okołoporodowym i na początku laktacji może dochodzić do szeregu zaburzeń metabolicznych które w konsekwencji prowadzą między innymi do hipokalcemii, ketozy, stłuszczenia wątroby oraz przemieszczenia trawieńca. Przemieszczenie trawieńca jest chorobą dotyczącą nie tylko krów mlecznych
ale także jałówek, krów ras mięsnych buhajów, a nawet cieląt jednak najczęściej występuje
u zwierząt wysokowydajnych od okresu okołoporodowego do nawet 6. tygodni po porodzie. Rozróżniamy trzy rodzaje przemieszczenia trawieńca: lewostronne, prawostronne
z ewentualnym skrętem w lewo lub prawo oraz rozszerzenie trawieńca z zatkaniem treścią. Najczęściej jednak w 85% przypadków dochodzi do lewostronnego przemieszczenia trawieńca.

Przyczyny

Na przemieszczenie trawieńca u krów mlecznych ogromny wpływ ma okres okołoporodowy. Fizjologicznie wpływa na nie już anatomia układu pokarmowego przeżuwacza między innymi słabo umocowane ściany trawieńca, jego nadmierne otłuszczenie czy niekorzystne umieszczenie ujścia księgowo-żołądkowego. Lewostronne przemieszczenie trawieńca powstaje najczęściej na skutek powstania pustej przestrzeni w jamie brzusznej
po porodzie. Gdy macica się kurczy żwacz przesuwa się w jej miejsce a zgazowany często atoniczny trawieniec unosi się w przestrzeń pomiędzy ścianą brzucha a lewą stroną żwacza. Fizjologicznie u dorosłego bydła znajduje się w dolnej części jamy brzusznej zajmując obszar na środku linii białej i lekko z jej prawej strony. Inną przyczyną przemieszczenia trawieńca jest przebyta wcześniej lub trwająca ketoza. Krowa traci apetyt dochodzi do atonii żwacza, jego wypełnienie spada na około „2” przez co powstaje przestrzeń umożliwiająca trawieńcowi przemieszczenie się. Również błędy żywieniowe mogą doprowadzić do LPT. Stosowanie dużych ilości pasz treściwych w okresie przejściowym przy jednocześnie małej ilości włókna surowego (pasz objętościowych) może doprowadzić do nadmiernej produkcji płynów i gazów w trawieńcu. Kolejną z przyczyn jest zatrzymanie łożyska lub metritis które często towarzyszy LPT po porodzie. Również hipokalcemia oraz ujemny bilans kationowo anionowy przyczyniają się do tego schorzenia. Ten ostatni wg Heuera 2000roku odpowiada za 53% przypadków LPT po porodzie, gdyż wiąże się z hipoglikemią oraz wysokim stężeniem wolnych kwasów tłuszczowych (WKT). Również kulawizny mogą wpłynąć na wystąpienie PT. Krowa kulawa często nie dochodzi do stołu paszowego przez co nie pobiera paszy
a to może doprowadzić do LPT.  Dokładna etiologia nie zawsze jest jednoznaczna wszystkie te czynniki mogą być pierwotnymi przyczynami przemieszczenia trawieńca lub stanowić jego konsekwencję.  Poza przyczynami fizjologicznymi mogą dołączyć czynniki środowiskowe. Krowy po porodzie trafiają na nowe grupy technologiczne i żywieniowe czemu towarzyszy stres środowiskowy związany z hierarchią na danej grupie. Często dochodzi do braku miejsca przy stole paszowym, poidle lub w legowisku wtedy krowy „słabsze” pozostają bez paszy
lub pobierają paszę już przebraną lub tylko tzw. niedojady.  Wszystkie te czynniki
w połączeniu mogą doprowadzić do lewostronnego przemieszczenia trawieńca.

Objawy

Głównym objawem LPT jest brak apetytu, zwierzę niechętnie pobiera pasze
nie je w ogóle lub unika pasz treściwych sortując zadaną pasze w poszukiwaniu pasz objętościowych. Zanika przeżuwanie.  Dochodzi do prawie całkowitego spadku produkcji mleka. W większości przypadków jest to spadek do 2-4kg mleka. Apatia i osowiałość
to kolejny syndrom, który może zaobserwować hodowca. Zwierze mniej się porusza stoi osowiałe.  Tym ogólnym objawom może towarzyszyć kał twardy podobny do końskiego
lub prawie wodnista biegunka o charakterystycznym zapachu.  Jej kolor może być różny
od jasnożółtego do ciemnobrunatnego prawie czarnego. Gdy LDA towarzyszą wrzody trawieńca lub enteritis może zawierać domieszki krwi. Hodowca powinien wtedy niezwłocznie wezwać lekarza weterynarii.  Wymuszając ruch u zwierząt z LPT można zaobserwować wygięcie kręgosłupa i skrócony chód podobnie jak przy kulawiźnie w stopniu 2. W badaniu klinicznym charakterystycznym objawem jest metaliczny wydźwięk przy opukiwaniu między 13 a 9 żebrem ryc.1. Dodatkowo w czasie balotowania słychać charakterystyczne pluskanie. Zdarza się że przy silnym zgazowaniu trawieńca dochodzi
do wysklepienia powłok brzusznych które można zaobserwować w postaci odstającego ostatniego żebra. W przewlekłych postaciach choroby dochodzi do wychudzenia i spadku kondycji do BCS <2,5. Temperatura tętno i puls pozostają najczęściej bez zmian.

C:\Users\User\Desktop\rycina.png

Ryc. 1.

Postępowanie i leczenie

Rozpoznanie choroby z reguły jest proste. W oparciu o wywiad, wyniki z raportów (stosunek tłuszczu do białka >1,5) osłuchiwanie oraz balotowanie można łatwo stwierdzić lewostronne przemieszczenie trawieńca. Potwierdzeniem może być też badanie rektalne gdzie nie wyczuwamy żwacza lub jest on bardzo nisko oraz analiza biochemiczna krwi, w której występuje niskie pH, duży deficyt anionowy oraz mniejsze stężenie dwuwęglanów. 
W leczeniu wyróżniamy dwie metody leczenia zachowawcze oraz interwencję chirurgiczne.  Leczeniem zachowawczym może być przetaczanie krowy na prawy bok i trzymanie
jej na grzbiecie 2-5 minut, podanie jej leków rozkurczowych, płynów elektrolitowych oraz glukozy w celu uzupełnienia deficytu energetycznego. Inną metodą jest podanie leków rozkurczowych i przepędzanie sztuki po nierównej powierzchni. Niestety są to metody mało skuteczne i do pełnego wyleczenia dochodzi tylko w 30%.  Kulanie krowy przedstawia ryc 2.

Ryc. 2.

Poza leczeniem zachowawczym jest jeszcze leczenie chirurgiczne polegający
na ufiksowaniu przemieszczonego trawieńca w jego fizjologicznym położeniu. Pierwszą metodą jest zabieg chirurgiczny polegający na otwarciu jamy brzusznej z lewej strony
za żebrami.  Założeniu szwów na trawieńcu, jego odgazowaniu a następnie przyszyciu
od strony wewnętrznej jamy brzusznej do ścian zewnętrznych. Jest to metoda obarczona najmniejszym ryzykiem błędu: widzimy przemieszczony narząd jego zgazowanie ilość płynów czy ewentualne powiększenie. Jest natomiast czasochłonna droga i wymaga obstawienia krowy antybiotykami przez dłuższy czas. Istnieje kilka metod chirurgicznych różniących się sposobem repozycji trawieńca, sposobem jego mocowania do jamy brzusznej oraz pozycją krowy (stojącą lub leżącą) . Drugą metodą leczenia LDA jest trokarowanie. Polega ono na ułożeniu krowy na grzbiecie wysłuchaniu i ustawieniu trawieńca a następnie nakłuciu torkarem w miejscu 10-15cm od wyrostka mieczykowatego mostka i 5-8cm na prawo od linii białej podbrzusza. Po wkłuciu trokaru należy włożyć przez jego tulejkę nici
z specjalnymi zawleczkami drugie wkłucie wykonujemy około 5cm od pierwszego
w kierunku doogonowym. Nici należy związać a pod szew włożyć jałowy kompres
oraz zabezpieczyć ranę. Zaletą tej metody jest możliwość pobrania treści w czasie zabiegu oraz zbadanie jej pH a także krótki czas zabiegu (około15minut). Wadą natomiast jest duże ryzyko błędu, możliwość trafienia i przekłucia zgazowanego żwacza oraz ryzyko infekcji. 

Najnowszą metodą jest metoda laparoskopowa (ryc. 3), którą przeprowadza się na zwierzęciu stojącym.   Polega ona na wkłuciu dwóch trokarów i pod kontrolą laparoskopu przyszyciu
i repozycji trawieńca w jego fizjologicznym położeniu. Dużą zaletą tej metody jest mała inwazyjność i czasochłonność (około 20min). W przypadku, gdy LPT towarzyszą inne schorzenia jak metritis, kulawizna ketoza czy mastitis należy leczyć wszystkie jednocześnie, gdyż leczenie pojedynczych schorzeń nie przyniesie żadnego efektu.

Ryc.3.

Zapobieganie.

Zapobieganie LDA polega na prawidłowym żywieniu w okresie okołoporodowym. Należy unikać pasz treściwych u krów zasuszonych a po porodzie zapewnić im odpowiednią ilość włókna. Pamiętajmy, że krowy wchodzące w zasuszenie powinny mieć BCS na poziomie 3,5 i nie powinien on ulegać większym zmianom. Krowy po porodzie powinny wypić odpowiednią ilość pójła a w stadach problemowych powinno się zastosować drenching (wlewy dożwaczowe) zwłaszcza u krów z zbyt wysokim BCS, po trudnym porodzie,
po hipokalcemii lub ciąży bliźniaczej.  Należy zminimalizować stres poporodowy związany
z odebraniem krowie cielęcia i zmianą grupy technologicznej a latem z wysoką temperaturą. Powinniśmy stale monitorować krowę przynajmniej do 7dnia po porodzie. Prowadzić kontrole temperatury, poziomu ciał ketonowych czy wypływów z macicy, gdyż każda
z chorób okołoporodowych może doprowadzić do lewostronnego przemieszczenia trawieńca. Podstawą kontroli powinno być codzienne monitorowanie pobrania paszy oraz ilość oddanego przez krowę mleka.

PoprzedniNastępny

Podobne

Leave a Reply